„Płakałem z rozpaczy” – mówi kapłan, który spędził ponad dwa lata w niewoli dżihadystów

Ojciec Pier Luigi Maccalli pracował jako misjonarz w Boamanga w Nigrze, kiedy 17 września 2018 roku uzbrojeni mężczyźni uprowadzili go i przewieźli przez granicę do Mali. Szybko zorientował się, że nie ma do czynienia ze zwykłymi przestępcami, lecz z islamskimi fundamentalistami. Tak rozpoczęła się dramatyczna niewola, która na zawsze zmieniła jego życie.

W rozmowie z Pomocą Kościołowi w Potrzebie (ACN) duchowny opowiada o cierpieniu, którego doświadczył przez kolejnych 750 dni, aż do uwolnienia.

Napisał Ojciec książkę zatytułowaną „Wybieram, by nie nienawidzić”, w której wzywa do zakończenia wojen i przemocy. Czy inspiracją do jej napisania były doświadczenia z niewoli?

Poczułem potrzebę napisania tej książki w odpowiedzi na niezliczone obrazy i słowa pojawiające się w telewizji i mediach, które gloryfikują zbrojenia i wojnę. Z bliska zobaczyłem prawdziwe oblicze wojny. Przez ponad dwa lata byłem zakładnikiem i więźniem, trzymanym w kajdanach. Właśnie dlatego, że osobiście doświadczyłem takiego okrucieństwa, poczułem, że muszę zabrać głos.

Pokój jest możliwy, ale nie w sposób, jaki proponuje świat – poprzez bomby i masakry niewinnych ludzi. Istnieje alternatywa dla wojny. W książce opisuję dwa brzegi rzeki pokoju, które wyznaczają dwie zasady: „nie” dla przemocy i „nie” dla zabijania. Między tymi brzegami możemy zasilać rzekę pokoju różnorodnymi, twórczymi działaniami i słowami, zgodnymi z dobrem, zasadą niestosowania przemocy i poszanowaniem życia, nigdy zaś ze śmiercią.

17 września minęło osiem lat od Ojca porwania. Jak wspomina Ojciec tamten dzień? Co było największym wstrząsem, kiedy zdał sobie Ojciec sprawę, że został uprowadzony i prawdopodobnie spędzi w niewoli długi czas?

Kiedy zrozumiałem, że moi porywacze nie są zwykłymi przestępcami, jak początkowo sądziłem, lecz dżihadystami, poczułem się tak, jakbym dostał cios w brzuch. Jakby spadł na mnie ogromny głaz i przygniótł mnie swoim ciężarem. To było zbyt wiele. Płakałem z rozpaczy.

Pamiętam, że każdego dnia wyruszaliśmy motocyklem, oddalając się coraz bardziej od miejsc, które znałem. Mój niepokój narastał, ponieważ zdawałem sobie sprawę, że z każdym kolejnym kilometrem ucieczka stawała się coraz trudniejsza.

Ojciec Pier Luigi Maccalli

Jak to doświadczenie Ojca zmieniło? Czy można mówić o ojcu Maccallim sprzed niewoli i po niej?

To doświadczenie zmieniło moje spojrzenie na życie, misję i Boga. Dzięki niemu lepiej poznałem samego siebie i zrozumiałem własną kruchość. Uświadomiłem sobie także, jak wymagające i fundamentalne jest przykazanie Jezusa, aby miłować nieprzyjaciół.

Przyznaję, że podczas uwięzienia te słowa stanowiły dla mnie ogromne wyzwanie. Zadawałem sobie pytanie: „Jak mogę kochać ludzi, którzy odebrali mi wolność, każdego dnia zakuwali mnie w kajdany i grozili mi śmiercią?”.

Dopiero kiedy potrafiłem powtórzyć za Jezusem ukrzyżowanym: „Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią”, w pełni zrozumiałem nową logikę Błogosławieństw.

Moja książka koncentruje się na pokoju, który rodzi się z logiki Jezusowego Kazania na Górze.

Czy kiedykolwiek poczuł Ojciec nienawiść do swoich oprawców?

Nie! Nienawiść prowadzi donikąd. Czułem głębokie współczucie wobec moich porywaczy. To młodzi ludzie, którym propaganda wyprała mózgi. Wielu z nich nie potrafi czytać ani pisać.

Smutkiem napawał mnie widok tych młodych ludzi. Poświęciłem życie, aby zapewnić im lepszą przyszłość, a oni marnowali własne życie w imię ideologii śmierci i przemocy.

Czułem się pokonany jako misjonarz. Swoją złość kierowałem ku Bogu. Byłem jak Hiob, który spierał się z Bogiem.

Czy zdarzały się chwile, kiedy myślał Ojciec, że może zginąć?

Grożono mi śmiercią wprost. To było 23 maja, dobrze pamiętam ten dzień. Jeden z dżihadystów powiedział mi: „Przy pierwszej okazji wpakuje ci kulę w czoło”. I nie żartował. Powiedziałem sobie jednak, że nawet gdyby nagle odebrał mi życie, mógłbym uznać swoją misję za wypełnioną.

Rok przed porwaniem otworzyliśmy nowy kościół w Boamanga. Poleciłem wówczas, aby na siedmiu prowadzących do niego drzwiach wypisano siedem uczynków miłosierdzia względem duszy i ciała. Pomyślałem, że to mój testament dla wspólnoty.

Każdy, kto wejdzie do tego kościoła, przypomni sobie, że karmienie głodnych, dawanie pić spragnionym, odwiedzanie chorych i więźniów, przyodziewanie nagich i troska o bezbronnych to droga prowadząca do Królestwa Bożego. U kresu życia będziemy sądzeni z miłości.

Jak wyglądała modlitwa w niewoli, w otoczeniu islamskich terrorystów? Czy była również formą oporu?

Nie tyle formą oporu, ile sposobem oddania się sprawie Królestwa pokoju. Zrobiłem sobie różaniec z kawałków materiału. On, wraz ze spontanicznymi modlitwami, pozwalał mi zachować więź z rodziną i wspólnotami, za które się modliłem.

Nauczyłem się być misjonarzem sercem, a nie nogami. Praktykowałem modlitwę serca i w myślach przemierzałem drogi, którymi wcześniej chodziłem pieszo lub jeździłem samochodem.

Być może modlitwa była moim sposobem na przeżywanie każdego kolejnego dnia. W niewoli odkryłem, że modlitwa pozwala przezwyciężyć samotność wynikającą z poczucia opuszczenia przez Boga. Jest wołaniem, w którym wyrażam pragnienie doświadczenia miłości Ojca, który nie pozostaje obojętny na krzyk swoich dzieci.

Dziś terroryzm islamski stanowi jeszcze większe zagrożenie niż we wrześniu 2018 roku, kiedy został Ojciec porwany. Ugrupowania dżihadystyczne nadal zagrażają mieszkańcom Mali i Nigru, ale także Nigerii, Burkina Faso, Kamerunu, a nawet regionu Cabo Delgado w Mozambiku. Jakie przesłanie chciałby Ojciec skierować do mieszkańców tych krajów, zwłaszcza do wspólnot chrześcijańskich, które padają ofiarą ataków grup zbrojnych?

Chciałbym podziękować im za świadectwo wierności i za to, że pozostają na terenach, gdzie panuje zagrożenie.

Podczas uwięzienia przypominałem sobie słowa Jezusa: „Błogosławieni jesteście, gdy ludzie wam urągają i prześladują was, i gdy z mego powodu mówią kłamliwie wszystko złe na was. Cieszcie się i radujcie, albowiem wielka jest wasza nagroda w niebie”.

Przyznaję, że trudno było mi się radować. Pocieszała mnie jednak świadomość, że pozostaję w jedności z Jezusem. To ze względu na Niego wyruszyłem na misję. Zniewagi były skierowane przeciwko mnie, ale przecież byłem tam ze względu na Niego. W rzeczywistości to Jezus był celem tych ataków. Myślałem sobie: ci ludzie wierzą, że święta wojna, dżihad, ma przynosić chwałę Bogu, ale nie zdają sobie sprawy, że występują przeciwko Bogu, którego objawił Jezus. Mogłem więc zachować spokój. Ten, który mnie posłał, stał razem ze mną na pierwszej linii. To Jego sprawa, tak jak misja jest dziełem Boga.

Jak Ojciec wie, jednym z głównych zadań „Pomocy Kościołowi w Potrzebie” jest wspieranie wspólnot chrześcijańskich doświadczających prześladowań i przemocy. Podczas Ojca niewoli PKWP wielokrotnie apelowała o uwolnienie i zachęcała wiernych na całym świecie do modlitwy. Jak Ojciec postrzega i ocenia działalność tej organizacji?

Dziękuję wszystkim, którzy modlili się o moje uwolnienie. Jestem przekonany, że odzyskałem wolność dzięki modlitwom wielu ludzi – wspólnot zakonnych, parafialnych i zwykłych wiernych. Watykan i jego instytucje uważnie śledziły moją sytuację. Szczególnym zwieńczeniem tej troski była audiencja u papieża Franciszka 9 listopada 2020 roku.

Wszystkim składam szczere podziękowania. Ponawiam też apel do każdego człowieka, aby nie tracił wiary i nadziei, modlił się i działał na rzecz pokoju.