Tag: Kuba

Organizacja Pomoc Kościołowi w Potrzebie (ACN) z głębokim smutkiem przyjęła wiadomość o śmierci biskupa Silvano Herminio Pedroso Montalvo, ordynariusza diecezji Guantánamo-Baracoa na Kubie. Zmarł 13 czerwca w wieku 73 lat po ciężkiej chorobie. Jego odejście jest bolesną stratą dla Kościoła katolickiego na Kubie, który zmaga się obecnie z głębokim kryzysem gospodarczym i społecznym.

Bp Silvano przeszedł do historii jako pierwszy biskup pochodzenia afrykańskiego w ponad pięciusetletnich dziejach Kościoła katolickiego na Kubie. W 2018 roku papież Franciszek mianował go biskupem diecezji Guantánamo-Baracoa. Jest to jedna z najuboższych i najbardziej wymagających diecezji na Kubie, zmagająca się z niedoborem środków, izolacją oraz narastającymi problemami społecznymi.

PKWP przez wiele lat blisko współpracowała z diecezją Guantánamo-Baracoa, wspierając ją zarówno pastoralnie, jak i humanitarnie. Tylko w ciągu ostatnich pięciu lat PKWP wsparła w tej diecezji trzynaście projektów. Obejmowały one m.in. stypendia mszalne dla kapłanów, pomoc w zapewnieniu transportu oraz utrzymaniu pojazdów wykorzystywanych w pracy duszpasterskiej. Organizacja przekazywała także pomoc humanitarną dla społeczności dotkniętych klęskami żywiołowymi.

Człowiek prostoty i radości

Wszyscy, którzy spotkali bp. Silvano, wspominają go jako człowieka niezwykle prostego, serdecznego i pełnego troski o innych. Verónica Katz, koordynatorka projektów PKWP na Kubie, podczas swojej ostatniej wizyty w diecezji spędziła z nim kilka dni, odwiedzając wspólnoty rozsiane po całym jej terytorium.

Był człowiekiem bardzo prostym, pogodnym i obdarzonym wyjątkowym poczuciem humoru. Nawet w najtrudniejszych sytuacjach potrafił się uśmiechnąć i zażartować – wspomina. – Najbardziej zapamiętałam jednak jego bliskość wobec ludzi i to, jak naturalnie zawsze stawiał potrzeby innych ponad własne.

Szczególnie utkwiła jej w pamięci chwila, gdy biskup otrzymał paczkę z lekami, materiałami szkolnymi i pomocą dla najbardziej potrzebujących, przekazaną przez PKWP. Jeszcze zanim zdążył rozpakować wszystkie rzeczy, już mówił: „to dla tej wspólnoty, to dla tamtej parafii, a to dla tych rodzin”. Radość sprawiała mu świadomość, że pomoc szybko trafi do potrzebujących.

Modlitwa była centrum jego życia

Verónica Katz wspomina także głęboką duchowość biskupa.

Opowiadał mi, że każdego dnia wstaje bardzo wcześnie, aby się modlić, zanim rozpocznie obowiązki. Mówił, że jeśli tego nie zrobi, codzienne wyzwania i odpowiedzialność całkowicie pochłoną jego czas i zabraknie miejsca dla Boga. To zrobiło na mnie ogromne wrażenie, bo pokazywało, co naprawdę było centrum jego życia.

Maria Lozano, dyrektor Biura Prasowego ACN International, która od niemal dwudziestu lat regularnie odwiedza Kubę, podkreśla znaczenie tej straty dla miejscowego Kościoła.

Jesteśmy głęboko poruszeni śmiercią bp. Silvano. To szczególnie bolesny moment, ponieważ Kuba potrzebuje dziś pasterzy zdolnych nieść nadzieję pośród licznych trudności. Kościół na Kubie stracił człowieka, który był niezwykle związany ze swoim ludem i szczególnie bliski cierpiącym – mówi.

Jak dodaje, jego nominacja była ważnym wydarzeniem zarówno dla Kościoła, jak i dla całej wyspy. „Jednak ci, którzy go znali, przede wszystkim zapamiętają jego człowieczeństwo. Był pokorny, pogodny i bardzo bliski zwykłym ludziom”.

Jako biskup Guantánamo-Baracoa mierzył się z wieloma problemami wynikającymi z trudnej sytuacji ekonomicznej wschodniej części Kuby. Niedobory paliwa, ograniczony transport i brak podstawowych zasobów często utrudniały działalność duszpasterską. Mimo to nieustannie troszczył się o to, by kapłani, osoby konsekrowane i świeccy mogli nadal służyć wiernym rozsianym po całej diecezji.

Bp Silvano uosabiał to, co najlepsze w kubańskim Kościele: bliskość wobec ludzi, wytrwałość pośród trudności i głębokie zaufanie Bogu. Jego życie było świadectwem cichej wierności, którą każdego dnia okazują biskupi, kapłani, osoby konsekrowane i świeccy służący Kościołowi w trudnych warunkach – podsumowuje Maria Lozano.

Kościół na Kubie nadal towarzyszy ludziom, których codzienność naznaczają strach, dramatyczne braki w każdej dziedzinie życia i niepewność jutra. W rozmowie z Pomocą Kościołowi w Potrzebie bp Arturo González Amador, przewodniczący Konferencji Episkopatu Kuby, opowiada o dramatycznej sytuacji, jakiej doświadcza dziś wyspa.

„Kuba cierpi” – mówi bp Arturo González Amador z Santa Clara. „To najsmutniejszy i najtrudniejszy czas, jaki pamiętam w historii mojego narodu. Wszystko sprowadza się do walki o przetrwanie. Teraźniejszość jest niepewna, a przyszłość całkowicie nieznana”.

Kryzys dotyka wszystkich obszarów codziennego życia.

„Z każdym dniem czujemy, że życie staje się coraz trudniejsze, zwłaszcza dla ubogich, samotnych osób starszych, emerytów i samotnych matek” – wyjaśnia bp González. Ci, którzy pracują przy parafiach, każdego dnia spotykają się z ludzką rozpaczą. „Przychodzą do nas osoby, które mówią, że od kilku dni nic nie jadły i nie wiedzą, do kogo zwrócić się o pomoc. Żywności nie da się przechowywać z powodu braku prądu. Ostatnio widzieliśmy ludzi, którzy zasłabli podczas celebracji, ponieważ nie mieli nic do jedzenia” – dodaje.

Szczególnie alarmująca jest sytuacja służby zdrowia. Jak podkreśla biskup, „w niektórych ważnych szpitalach wstrzymano operacje, bo nie ma wody, nie mówiąc już o sprzęcie chirurgicznym”. Wiele rodzin próbuje samodzielnie zdobywać podstawowe środki medyczne, aby ich bliscy mogli otrzymać pomoc. „Znam więcej niż jeden przypadek osoby, która musiała zwrócić się do rodziny lub przyjaciół za granicą, aby zdobyć wszystko, co było potrzebne do przeprowadzenia zabiegu – włącznie z nićmi chirurgicznymi”.

Strach, migracja i codzienna niepewność

Obok ogromnych trudności ekonomicznych społeczeństwo mierzy się także z napięciem społecznym i psychicznym. „W rozmowach z ludźmi widać smutek, rozpacz i niepewność” – mówi bp González. Dodaje, że wielu Kubańczyków żyje w lęku przed możliwym konfliktem zbrojnym ze Stanami Zjednoczonymi. „Codzienność ludzi naznaczona jest wielkim strachem. Wciąż się o tym mówi, a szczególnie cierpią z tego powodu dzieci i osoby starsze” – zaznacza kubański hierarcha. „Na ulicach słyszymy, jak ludzie mówią, że nie są już w stanie dłużej znosić tego bólu i że nie ma nikogo, kto mógłby im pomóc”.

Biskup, który stoi na czele Konferencji Episkopatu Kuby, podkreśla, że nie chce spekulować, ale przypomina, iż „we współczesnym świecie istnieje wiele sposobów szerzenia strachu i wojny między narodami”. Zwraca też uwagę na wzrost liczby depresji, uzależnień oraz dramatyczne skutki masowej emigracji. „Kto tylko może wyjechać, wyjeżdża. Zostajemy z krajem ludzi starszych, bez środków do życia i z niewielkimi emeryturami”.

Kolejnym poważnym problemem jest rosnące poczucie zagrożenia. „Wiele domów zostało okradzionych, a to pogłębia poczucie bezbronności”. Brak bezpieczeństwa i dramatyczny kryzys energetyczny – w wielu regionach prąd jest dostępny zaledwie przez trzy godziny dziennie – wpływają także na życie religijne. „Prawie nie mamy nocnych adoracji” – mówi biskup. Dodaje, że w niektórych miejscach Wigilię Paschalną trzeba było odprawić w ciągu dnia, ponieważ przerwy w dostawie prądu, przestępczość i przemoc sprawiają, że wychodzenie po zmroku jest niebezpieczne.

Kościół dzieli się tym, co ma

Pośród tej smutnej, bolesnej i dramatycznej sytuacji siostry zakonne, księża i świeccy nieustannie współpracują, aby pomagać najbardziej cierpiącym. „Zadaniem Kościoła jest podtrzymywać ducha i nieść nadzieję tam, gdzie jej nie ma, słuchać i towarzyszyć” – mówi bp González.

Wierni podejmują także konkretne inicjatywy, aby wesprzeć tych, którzy są w największej potrzebie. Organizują m.in. małe jadłodajnie i dostarczają posiłki osobom z niepełnosprawnościami oraz chorym, którzy nie mogą wstać z łóżka. „Udaje im się zdobywać jedzenie i środki niemal z niczego” – opowiada biskup.

Wspomina jedną z jadłodajni, która przygotowuje posiłki dla ponad 300 osób, a niedawno musiała improwizować, ponieważ jedzenia było za mało. „Siostry powiedziały, że wykorzystają wszystko, co im zostało. Wymieszały więc kilka puszek czarnej i białej fasoli, aby móc podać więcej porcji. Ludzie to widzą. Widzą, że Kościół dzieli się tym, co ma”.

„To pokazuje, czego może dokonać Boża opatrzność i chrześcijańska miłość” – podkreśla bp González. Jego zdaniem ta prosta i cicha dobroczynność ma ogromną wartość ewangelizacyjną. „W dniu, w którym siostra zakonna lub ksiądz umrze z głodu albo z braku leków, będziecie wiedzieć, że nie pozostał już nikt żywy, bo wszyscy dzielą się tym niewielkim, co mają” – mówi. „Piękne jest to, że ta pomoc, ta miłość, dokonuje się bez żadnej manipulacji, po prostu dlatego, że ludzie chcą pomagać. Widać też wdzięczność tych, którzy tę pomoc otrzymują”.

„Jesteśmy w trybie duszpasterskiego przetrwania”

Biskup przyznaje jednak, że sam Kościół zmaga się z ogromnymi ograniczeniami. Wzrost cen i brak paliwa bardzo mocno ograniczyły działalność duszpasterską. „Jesteśmy w trybie duszpasterskiego przetrwania. Ceny wzrosły pięciokrotnie i często nie możemy nawet dojechać, aby odprawić Mszę świętą w bardziej odległych, wiejskich rejonach, tak jak robiliśmy to wcześniej”.

Biskup Santa Clara podaje przykład niedawnego pogrzebu bp. Enrique Serpy Péreza, w którym z powodu braku paliwa mogło uczestniczyć tylko czterech innych biskupów.

W niektórych częściach kraju izolacja jest szczególnie dotkliwa i wpływa także na życie wielu wspólnot zakonnych. „Są miejsca bardziej odizolowane, a przez to ludzie są tam bardziej narażeni. Są też zgromadzenia zakonne bardzo kruche, które nie mają wystarczających środków, aby utrzymać swoją obecność na wyspie” – wyjaśnia.

Mimo wszystko bp González podkreśla wierność tych, którzy zostają. „Choć wielu opuszcza wyspę, Kościół pozostaje. Ludzie to widzą i są za to wdzięczni”.

Na zakończenie rozmowy bp Arturo González Amador prosi przyjaciół i dobroczyńców Pomocy Kościołowi w Potrzebie, aby nie zapominali o Kubie. „Głęboko wierzę w moc modlitwy” – mówi. Prosi o wsparcie, które pomoże podtrzymać życie duchowe sióstr zakonnych, zakonników, księży oraz liczne dzieła miłosierdzia. Potrzebna jest także pomoc finansowa na działalność duszpasterską, ewangelizację, materiały drukowane i transport.

„Nie możemy rozwiązać wszystkiego, ale każda pomoc ma znaczenie. Naród kubański cierpi, a Kościół jest częścią tego narodu” – podsumowuje.