W czwartek, 5 marca 2026 r. w krakowskim biurze Pomoc Kościołowi w Potrzebie przy ul. Stradomskiej 6 odbyło się spotkanie pt. „Powojenne podziemie zbrojne – żołnierze Wolnej Polski”. Gościem wydarzenia był prof. Filip Musiał – historyk i dyrektor krakowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej.
Podczas spotkania prof. Musiał przybliżył uczestnikom historię powojennego podziemia niepodległościowego w Polsce, przede wszystkim Armii Krajowej. Mówił o losach żołnierzy, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie złożyli broni i kontynuowali walkę z narzuconym Polsce systemem komunistycznym. Prelegent zwrócił uwagę na motywacje, jakimi kierowali się członkowie podziemia, a także na skalę represji stosowanych wobec nich przez aparat bezpieczeństwa państwa.
„Gdybyśmy historię Polski ułożyli w sposób idealny i popatrzyli z perspektywy tradycji niepodległościowej będzie oczywiste, że po 1944/45 r. wolna Polska była tam, gdzie były obozy partyzanckie, a tam gdzie były Urzędy Bezpieczeństwa i Ludowe Wojsko Polskie tam tej wolnej Polski nie było” – mówił prof. Musiał.
W trakcie wykładu zwrócił uwagę na kontekst polityczny pierwszych lat powojennych oraz mechanizmy funkcjonowania struktur konspiracyjnych. Prof. Musiał podkreślił, że działalność powojennego podziemia była jednym z przejawów oporu społeczeństwa wobec utraty suwerenności i narzucenia Polsce systemu komunistycznego.
Na koniec przybliżył postaci znane i mniej znane opinii publicznej z ówczesnego środowiska konspiracyjnego, tzw. Żołnierzy Niezłomnych: Witolda Pileckiego, Danuty Siedzikówny „Inki”, czy Hieronima Dekutowskiego „Zapory”, którego postać i historia jest najbliższa naszemu prelegentowi.
Spotkanie zgromadziło liczne grono uczestników zainteresowanych historią najnowszą Polski. Po wykładzie odbyła się dyskusja, podczas której uczestnicy mieli możliwość zadawania pytań oraz wymiany opinii na temat znaczenia i pamięci o żołnierzach powojennego podziemia niepodległościowego.
Wydarzenie było okazją do pogłębienia wiedzy na temat jednego z ważnych, a przez wiele lat marginalizowanych w przestrzeni publicznej rozdziałów polskiej historii XX wieku.
Opracowanie i zdjęcia: Konrad Ciempka, dyrektor biur regionalnych PKWP
Życie sióstr kontemplacyjnych opiera się na wierności codziennym wyborom: modlitwie, pracy i trwaniu przed Bogiem w powierzonych intencjach. Ich obecność jest cicha, niemal niewidoczna, a jednak fundamentalna dla życia Kościoła. To właśnie z klasztorów klauzurowych nieustannie płynie modlitwa za kapłanów, rodziny, osoby cierpiące, prześladowanych chrześcijan i wszystkich powierzających swoje intencje.
Dziś jednak ta cicha misja coraz częściej zderza się z bardzo konkretnymi trudnościami materialnymi.
Dane za 2025 rok – znak troski i pilnej potrzeby
Z danych Konferencji Przełożonych Żeńskich Klasztorów Kontemplacyjnych w Polsce wynika, że w 2025 roku w Polsce funkcjonowały 82 klasztory kontemplacyjne, należące do 13 rodzin zakonnych. Żyło w nich 1093 mniszki (bez aspirantek). Dodatkowo, w czterech klasztorach nienależących formalnie do Konferencji przebywało około 37 sióstr, co oznacza, że łącznie w Polsce żyje około 1130 mniszek klauzurowych.
Niepokój budzi jednak wyraźny spadek liczby sióstr:
w porównaniu z rokiem 2024 liczba mniszek zmniejszyła się o ponad 60 osób,
średnia wieku sióstr w 2025 roku wyniosła 58,6 lat,
do życia kontemplacyjnego przygotowywały się jedynie 24 aspirantki w całym kraju.
Oznacza to, że wiele wspólnot zmaga się z chorobami, ograniczonymi siłami do pracy i rosnącymi kosztami utrzymania.
Codzienne wyzwania za murami klauzury
Siostry kontemplacyjne utrzymują się głównie z pracy własnych rąk: rękodzieła, wypieku komunikantów, pisania ikon, prac krawieckich czy ogrodniczych. Jednak w wielu klasztorach dochody te nie wystarczają na pokrycie podstawowych potrzeb: ogrzewania budynków, remontów, opieki medycznej czy dostosowania starych klasztorów do potrzeb starszych i schorowanych sióstr.
W klasztorach Karmelitanek Bosych dużą rolę odgrywa rękodzieło oraz prace wydawnicze i introligatorskie, a w niektórych wspólnotach także pisanie ikon. Benedyktynki, wierne zasadzie „módl się i pracuj”, zajmują się m.in. szyciem i haftem liturgicznym, prowadzeniem pracowni rękodzieła, a także pracami ogrodniczymi i wytwarzaniem prostych produktów spożywczych.
W klasztorach Klarysek i Klarysek Kapucynek spotyka się wypiek komunikantów i hostii dla parafii oraz wspólnot zakonnych, a także drobne prace krawieckie i ręczne. Wizytki oraz Norbertanki od lat znane są z precyzyjnych haftów liturgicznych i prac związanych z przygotowaniem paramentów kościelnych.
Wierność powołaniu nie chroni przed rachunkami, inflacją ani kosztami leczenia. Dlatego tak ważna staje się pomoc z zewnątrz.
POMÓŻ TERAZ
Nie zostawiajmy ich samych. Twoja modlitwa i pomoc to ich nadzieja.
87 1020 1068 0000 1402 0096 8990 z dopiskiem „Cicha i wierna obecność”
Korzystając z serwisu Przelewy24.pl przekaż ofiarę
Kampania „Cicha i wierna obecność”, prowadzona przez Sekcję Polską Pomocy Kościołowi w Potrzebie jest odpowiedzią na te realne potrzeby. Jej celem jest wsparcie sióstr kontemplacyjnych w Polsce – kobiet, które całe życie oddały modlitwie za Kościół i świat.
Wspierając kampanię:
pomagasz utrzymać klasztory jako miejsca nieustannej modlitwy,
wspierasz starsze i chore siostry, które nie są już w stanie pracować,
dajesz świadectwo, że ich ukryta służba jest zauważona i potrzebna.
Siostry kontemplacyjne rzadko mówią o swoich potrzebach. Ich misją jest modlitwa, nie zabieganie o środki. Dlatego kampania „Cicha i wierna obecność” jest także zaproszeniem do wzięcia odpowiedzialności za te, które duchowo niosą nas każdego dnia. Wspierając je, pomagamy zachować duchowe serce Kościoła w Polsce – bijące w ciszy, wierności i modlitwie.
Za murami klasztoru toczy się życie pełne modlitwy, pracy i bliskości z Bogiem. Choć wydają się odcięte od świata, siostry klauzurowe doskonale znają ludzkie problemy. Ich misją jest życie kontemplacyjne i wsparcie duchowe dla tych, którzy proszą o modlitwę, radę lub wysłuchanie.
„Dzisiaj inaczej przeżywamy klauzurę i życie kontemplacyjne. Nie jako odcięcie od świata, ale tak jak też to rzeczywiście było charakterystyczne dla św. Klary – ona była bardzo blisko ludzi” – tłumaczy matka Judyta Woźniak, opatka Wspólnoty Mniszek Klarysek Kapucynek z Krakowa. „Tam ciągle były osoby, które prosiły o modlitwę, o wsparcie, przynoszono do niej chorych, proszono ją o radę. I podobnie jest dzisiaj z nami. Nie jesteśmy odcięte od świata i nie jest tak, że nie wiemy, co się dzieje w świecie. Wiele osób rzeczywiście do nas przychodzi, żeby prosić o modlitwę, ale też o towarzyszenie, o wysłuchanie.”
Czy siostry odczuwają samotność?
Życie za klauzurą budzi pytania. Czy siostry nie tęsknią za rodziną i przyjaciółmi? „To chyba na samym początku tylko” – śmieje się matka Judyta.
„Zwłaszcza rok nowicjatu kanonicznego jest wymagający, bo wtedy nie ma kontaktów z najbliższymi. Pamiętam, że przychodziła sobota wieczór i miałam w sobie taką myśl: ‘Moi znajomi gdzieś się spotykają. Chętnie bym też gdzieś wyszła’. Ale potem zupełnie to zanikło. To jest mój świat, moja rodzina. Nie nudzi mi się, nie tęsknię za tym, co jest na zewnątrz. Naprawdę odnalazłam się i od lat nie mam takiej potrzeby.”
Praca za klauzurą
Siostry, choć nie wychodzą z klasztoru, prowadzą intensywne życie. Dawniej zajmowały się haftem artystycznym. Dziś wykonują rękodzieło – zdobione świece, kosmetyki i naturalne mydełka. Uprawiają też ogród, tworząc przetwory, herbaty i maści.
Ich produkty cieszą się zainteresowaniem, ale dochody z pracy pokrywają tylko część kosztów utrzymania. „Nie mamy żadnych cenników. Przyjmujemy dowolne ofiary za te wszystkie produkty i nawet jeśli osoby są hojne, to najczęściej, patrząc na ogólny dochód – to, co zyskujemy z naszej pracy, to zaledwie 10 procent środków potrzebnych na utrzymanie” – tłumaczy matka Judyta. Reszta pochodzi z datków wiernych.
Potrzeba wsparcia
Siostry mieszkają w starych klasztorach, które wymagają remontów. „O ile nie brakuje nam na codzienne życie, na rachunki, na jedzenie, nawet na lekarzy, to jeśli chcemy podjąć jakiekolwiek większe prace remontowe czy związane z termomodernizacją, to już nie ma szans, żebyśmy sobie same na to nazbierały. Potrzebujemy większego wsparcia” – mówi matka Judyta.
Ks. prof. Jan Witold Żelazny, dyrektor sekcji polskiej Pomocy Kościołowi w Potrzebie, podkreśla, jak ważna jest troska o siostry. „Nie mają możliwości stałej pracy. Z uwagi na klauzurę, nie mają możliwości zarobkowania. Są pozbawione jakichkolwiek źródeł utrzymania” – zauważa. Pomoc Kościołowi w Potrzebie od 1957 roku wspiera blisko 1200 sióstr w 82 zakonach kontemplacyjnych w Polsce w ramach kampanii „Cicha i wierna obecność”. „Dzisiaj mówimy wiele o depresji, o problemach ludzi, o ich zagubieniu. Między innymi właśnie siostry z zakonów kontemplacyjnych, które przypominają o swoich wartościach i żyją innymi wartościami, są jak kotwica, która pozwala człowiekowi odnaleźć sens, zatrzymać się, znaleźć punkt odniesienia. Dlatego wzywam Was wszystkich, abyśmy pamiętali o nich nie tylko w modlitwie, ale także w pomocy materialnej” – apeluje ks. Jan Żelazny.
Choć siostry klauzurowe często są zapomniane, ich życie jest cichym, ale nieustannym świadectwem wiary. Czy to daje im szczęście? „Bardzo jestem szczęśliwa i czuję się naprawdę na swoim miejscu, w swoim domu i nie zamieniłabym tego życia na inne” – zapewnia matka Judyta.
Ulica Grodzka, jedna z najstarszych w Krakowie, prowadzi spod Wawelu na Rynek Główny i stanowi część Drogi Królewskiej. Mijają ją codziennie tłumy turystów, zachwycając się zabytkowymi kościołami i placami. Niewielu jednak wie, że pod numerem 54, obok XI-wiecznego kościoła św. Andrzeja, kryje się klasztor Sióstr Klarysek. Za jego murami siostry modlą się za przechodniów, którzy często nie zdają sobie sprawy z ich obecności. „Czasami bywa tak, że ktoś przychodzi do naszej furty i mówi: ‘Ja tyle lat mieszkałem tu w Krakowie, a w ogóle nie wiedziałem, że tu siostry są’” – mówi matka Agnieszka Kutyna, Ksieni klasztoru.
Nieprzerwanie od 1316 roku
Siostry Klaryski są w Polsce już od 1245 roku. Do klasztoru przy ulicy Grodzkiej w Krakowie zawitały w 1316 roku, dzięki zaproszeniu króla Władysława Łokietka i jego żony Jadwigi. Odtąd nieprzerwanie pełnią tam swoją misję modląc się za Kościół i świat. 31 sióstr żyje w centrum miasta, za murami klauzury, oddzielone od zgiełku życia codziennego. Większość przechodniów nawet nie zdaje sobie sprawy, że przechodząc Grodzką mijają modlące się za nich siostry kontemplacyjne.
Odnaleźć Boga w ciszy
W dzisiejszym świecie, kiedy zewsząd krzyczą do nas reklamy udanego i obfitego życia, Klaryski z Krakowa zdecydowały schować się za klauzurą ciszy. Dlaczego? Klauzura „tworzy nam takie środowisko, w którym możemy intensywnie przeżywać to poszukiwanie Bożego Oblicza, o którym mówił św. Franciszek” – tłumaczy matka Agnieszka. „Nasz klasztor akurat, który jest w centrum Krakowa, w pewnym sensie też w sercu Krakowa, jednocześnie może być takim obrazem misji życia kontemplacyjnego w Kościele i świecie. Bo to serce potrzebuje przede wszystkim miłości, tak jak św. Teresa od Dzieciątka Jezus mówiła, że „Kościół żeby mógł żyć potrzebuje miłości, żeby ktoś mógł głosić Słowo Boże, angażować się w to, on potrzebuje, żeby ta miłość była rozpalana.” I […] to jest nasza misja, żeby przez modlitwę wypraszać te łaski, siłę, dary Ducha Świętego dla tych, którzy bezpośrednio zajmują się ewangelizacją, pełnieniem dzieł miłosierdzia w Kościele – różnymi formami służby, takiej bezpośredniej.” – dodaje.
Ekstremalnie blisko Boga
Często nawet dla praktykujących katolików, życie w klauzurze wydaje się ekstremalnym wyborem. Oprócz reguł zakonu, dochodzi jeszcze życie w zamknięciu – odcięciu od świata. Ale, jak tłumaczy Ksieni krakowskiego klasztoru Klarysek, „dla osób, które zostały powołane przez Pana Boga, my się odnajdujemy w tym życiu w pewnym sensie jak ryby w wodzie, po prostu. I jest to dla nas bardzo naturalne środowisko życia.” Niektórzy zauważają, że takie zamknięcie od świata, może paradoksalnie – dać wolność. „Czasami niektórzy ludzie tak troszkę żartobliwie mówią, że „no nie wiadomo kto jest za tą kratą. Czy Wy jesteście czy my? Bo nie wiadomo, kto tu jest bardziej wolny, czy my czy Wy?” – opowiada matka Agnieszka.
„Ja w klauzurze?”
Kto kryje się za murami klauzury? Trudno uwierzyć, że takie życie może wybrać ktoś podobny do nas. Tak samo myślała siostra Agnieszka, która przed wstąpieniem do Klarysek uwielbiała podróże. „Ja bardzo lubiłam zwiedzać, jeździć po Polsce. Kiedy przyszła mi myśl [by zostać siostrą klauzurową], byłam zszokowana troszeczkę, że „ja w klauzurze?”. No, ale ta myśl już została przy mnie, więc tak długo się nie potrafiłam jej opierać… Wstąpiłam po maturze, zaraz po wakacjach.”
Teraz jej domem na zawsze jest ul. Grodzka 54, gdzie w ciszy i modlitwie szuka Bożego Oblicza. Jednak tęsknota za dawnym życiem czasem dawała o sobie znać. „Chodziłam przez całe liceum – przez 5 lat – na pielgrzymki do Częstochowy […] Jak tutaj 6 sierpnia wychodzi z Krakowa pielgrzymka, to u nas oczywiście wszystko słychać, bo Grodzką idą. I pamiętam, jak pierwszy raz w postulacie – mój pierwszy rok pobytu w klasztorze – słyszałam, jak oni śpiewają, to aż tak serce mnie trochę bolało, że nie mogę iść z nimi.”
Z czasem jednak odnalazła spokój. „Drugiego roku, już byłam wtedy nowicjuszką, znowu słyszę 6 sierpnia – idą pielgrzymi. A ja sobie pomyślałam, że ja teraz mam już inną pielgrzymkę. Znaczy – do wnętrza. Do swojego serca, wraz z Panem Bogiem, tam Go teraz szukam.” – wspomina.
Ogród i świat sióstr Klarysek
Siostra Agnieszka, choć kiedyś krępowała się grać publicznie, za klauzurą spełnia się jako organistka. Pisze ikony, wspiera młodsze siostry w formacji, ale najbardziej ceni pracę w ogrodzie. „Pomaga mi to odpoczywać, też psychicznie. Mam obowiązki związane bardziej z brakiem ruchu […] więc ten ogród jest taką dobrą odskocznią i dla psychiki, i dla ciała. […] Kontakt z przyrodą bardzo dużo daje, […] bardzo nastraja człowieka.”
W chwilach zwątpienia wraca do słów, które umacniają jej powołanie. „Rozczytywałam się w „Dzienniczku św. Faustyny”, jak się zastanawiałam, czy na pewno to jest moje miejsce tutaj […] Z pomocą przychodziły mi te słowa, które Pan Jezus powiedział do siostry Faustyny: „Tu Cię powołałem i tu przygotowałem wiele łask dla Ciebie” – to mnie zawsze umacniało.” Jak podkreśla, „Każdy kryzys jakoś tak przechodziłam, że potem czułam się taka umocniona, że to jest moje miejsce.”
Tajemnica Klarysek z ul. Grodzkiej pewnie zawsze pozostanie nie do końca zgłębiona. Możemy być jednak pewni, że skryte za klauzurą, modlą się za nas – za Kościół i świat. „Większość naszego życia jest jakby niedostępna dla ludzi. Ludzie nie widzą tego, co się dzieje w środku. Natomiast mogą to odczuwać niejako po owocach. Myślę, że te osoby, które przychodzą, spotykają się, czasami modlą się z nami, uczestniczą w kościele, słuchając jak my modlimy się w liturgii godzin, doświadczają czegoś z tej obecności Pana Boga, z tego oddziaływania naszej modlitwy.” – relacjonuje Ksieni krakowskiego klasztoru.
Potrzeba pomocy
Każdy z nas potrzebuje wsparcia. Każdy z nas boryka się z problemami. Wiele mówi się o samotności, depresji. Podczas, gdy wiele z nas jest zagubionych, to między innymi siostry klauzurowe i wartości, które wyznają i którymi żyją „są jak kotwica, która pozwala człowiekowi na nowo odnaleźć miejsce, na nowo zatrzymać się, być takim punktem orientacyjnym, punktem odniesienia.” – tłumaczy ks. prof. Jan Witold Żelazny, dyrektor polskiej sekcji Pomocy Kościołowi w Potrzebie (PKWP). Ale siostry też potrzebują naszej pomocy. „Pamiętajmy nie tylko w modlitwie, ale także i w tej pomocy materialnej.” – apeluje. „W tradycji Kościoła potrzebujący jest jak ołtarz, na którym składamy ofiarę Bogu. Złóżmy ofiarę Bogu, dziękując mu za Jego Obecność poprzez ich modlitwę.” – dodaje.
Poprzez kampanię „Cicha i wierna obecność”, Pomoc Kościołowi w Potrzebie kieruje pomoc do żeńskich zakonów kontemplacyjnych w Polsce nieprzerwanie już od 1957 roku.
Red Week – tydzień solidarności z prześladowanymi chrześcijanami – po raz kolejny zjednoczył wiernych na całym świecie. To globalna inicjatywa, organizowana przez Pomoc Kościołowi w Potrzebie (ACN), która ma na celu zwrócenie uwagi na dramat osób cierpiących za wiarę. Symboliczne czerwone światło oświetliło kościoły, pomniki i budynki publiczne, przypominając o ofiarach prześladowań.
Finał Red Week w Polsce odbył się w Krakowie, gdzie miały miejsce wyjątkowe wydarzenia, podkreślające wagę tej inicjatywy. Uroczysta Msza Święta w intencji prześladowanych chrześcijan była celebrowana w jednym z krakowskich kościołów i zgromadziła wiernych z całego kraju. „Podczas specjalnej Mszy Świętej w Krakowie modlono się za współczesnych męczenników, ale przede wszystkim za ich rodziny. Pamięć i modlitwa są ważne” – mówił ks. prof. Jan Witold Żelazny, dyrektor polskiej sekcji ACN.
Bohaterowie Wiary
Centralnym punktem tegorocznych obchodów była także wystawa „Bohaterowie Wiary”. Ekspozycja, która wzbudziła głęboką refleksję, przybliżyła historie chrześcijan, którzy za wiarę oddali wszystko, czasem nawet życie. „Dla Pomocy Kościołowi w Potrzebie Czerwony Tydzień i Czerwona Środa są upamiętnieniem męczenników naszych czasów, którzy przelali krew, oddali swoje życie za wiarę” – podkreślił Phillip Ozores, Sekretarz Generalny ACN.
Czerwień to symbol przelanej krwi, który przypomina o cierpieniach chrześcijan w ponad 70 krajach. Każdego dnia doświadczają oni różnych form dyskryminacji – od ograniczania wolności wyznania po brutalne prześladowania. W Polsce w ramach Red Week organizowane są modlitwy, konferencje i zbiórki na rzecz prześladowanych. Każdy gest solidarności, jak podkreślają organizatorzy, to dowód, że ich los nie jest nam obojętny.
Gest solidarności w ramach Red Week
W ramach Red Week organizacja PKWP zainicjowała akcję, która również miała zwrócić uwagę na dramat prześladowanych chrześcijan na całym świecie. Zachęcono wiernych do symbolicznego zapalenia świeczki w oknach swoich domów jako wyrazu pamięci o tych, którzy cierpią za wiarę. Dodatkowo proponowano, aby dzielić się zdjęciami tego gestu w mediach społecznościowych, co miało wzmocnić przekaz i podkreślić globalny charakter tej inicjatywy. Akcja przypominała, że nawet proste działania mogą mieć znaczenie i budować wspólnotę solidarności w skali międzynarodowej. Więcej o tej inicjatywie pisaliśmy TUTAJ.
Na zakończenie zachęcamy do obejrzenia relacji wideo z wydarzenia:
