„Powojenne podziemie zbrojne – żołnierze Wolnej Polski”. Spotkanie z prof. Filipem Musiałem w Krakowie

W czwartek, 5 marca 2026 r. w krakowskim biurze Pomoc Kościołowi w Potrzebie przy ul. Stradomskiej 6 odbyło się spotkanie pt. „Powojenne podziemie zbrojne – żołnierze Wolnej Polski”. Gościem wydarzenia był prof. Filip Musiał – historyk i dyrektor krakowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej.

Podczas spotkania prof. Musiał przybliżył uczestnikom historię powojennego podziemia niepodległościowego w Polsce, przede wszystkim Armii Krajowej. Mówił o losach żołnierzy, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie złożyli broni i kontynuowali walkę z narzuconym Polsce systemem komunistycznym. Prelegent zwrócił uwagę
na motywacje, jakimi kierowali się członkowie podziemia, a także na skalę represji stosowanych wobec nich przez aparat bezpieczeństwa państwa.

„Gdybyśmy historię Polski ułożyli w sposób idealny i popatrzyli z perspektywy tradycji niepodległościowej będzie oczywiste, że po 1944/45 r. wolna Polska była tam, gdzie były obozy partyzanckie, a tam gdzie były Urzędy Bezpieczeństwa i Ludowe Wojsko Polskie tam tej wolnej Polski nie było” – mówił prof. Musiał.

W trakcie wykładu zwrócił uwagę na kontekst polityczny pierwszych lat powojennych oraz mechanizmy funkcjonowania struktur konspiracyjnych. Prof. Musiał podkreślił, że działalność powojennego podziemia była jednym z przejawów oporu społeczeństwa wobec utraty suwerenności i narzucenia Polsce systemu komunistycznego.

Na koniec przybliżył postaci znane i mniej znane opinii publicznej z ówczesnego środowiska konspiracyjnego, tzw. Żołnierzy Niezłomnych: Witolda Pileckiego, Danuty Siedzikówny „Inki”, czy Hieronima Dekutowskiego „Zapory”, którego postać i historia jest najbliższa naszemu prelegentowi.

Spotkanie zgromadziło liczne grono uczestników zainteresowanych historią najnowszą Polski. Po wykładzie odbyła się dyskusja, podczas której uczestnicy mieli możliwość zadawania pytań oraz wymiany opinii na temat znaczenia i pamięci o żołnierzach powojennego podziemia niepodległościowego.

Wydarzenie było okazją do pogłębienia wiedzy na temat jednego z ważnych, a przez wiele lat marginalizowanych w przestrzeni publicznej rozdziałów polskiej historii XX wieku.

Opracowanie i zdjęcia: Konrad Ciempka, dyrektor biur regionalnych PKWP